MEDEX HEALTH GUIDE | สุขภาพทางเดินปัสสาวะ
ปัสสาวะแสบขัด ปัสสาวะบ่อย หรือปวดหน่วงท้องน้อย อาจเป็นสัญญาณของการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ
การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ (Urinary Tract Infection: UTI) พบได้บ่อย โดยเฉพาะในผู้หญิง แต่ไม่ได้หมายความว่าอาการปัสสาวะแสบขัดทุกครั้งจะเกิดจาก UTI เสมอไป บทความนี้อธิบายอาการ สาเหตุ วิธีตรวจ การรักษา และราคาตรวจปัสสาวะที่ MedEx เพื่อช่วยให้คุณเลือกเข้ารับบริการได้อย่างเหมาะสม
ติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ (UTI) คืออะไร?
UTI คือการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ ซึ่งประกอบด้วยไต ท่อไต กระเพาะปัสสาวะ และท่อปัสสาวะ ส่วนใหญ่เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย โดยเฉพาะเชื้อ Escherichia coli (E. coli) ที่เข้าสู่ท่อปัสสาวะ
ตำแหน่งที่พบการติดเชื้อบ่อยคือกระเพาะปัสสาวะ เรียกว่า กระเพาะปัสสาวะอักเสบจากการติดเชื้อ หากเชื้อลุกลามถึงไต อาจเกิดกรวยไตอักเสบ ซึ่งเป็นภาวะที่ต้องได้รับการประเมินและรักษาโดยเร็ว
อาการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ มีอะไรบ้าง?
อาการของแต่ละคนอาจแตกต่างกัน อาการที่พบได้บ่อย ได้แก่
- ปัสสาวะแสบขัด: รู้สึกแสบหรือเจ็บเวลาปัสสาวะ
- ปัสสาวะบ่อย: เข้าห้องน้ำถี่ขึ้น แต่ปัสสาวะออกครั้งละไม่มาก
- ปวดปัสสาวะเร่งด่วน: รู้สึกอยากปัสสาวะทันที แม้เพิ่งเข้าห้องน้ำ
- ปวดหรือหน่วงท้องน้อย: โดยเฉพาะบริเวณเหนือหัวหน่าว
- ปัสสาวะขุ่นหรือมีเลือดปน: อาจพบได้ในบางราย
อย่างไรก็ตาม ปัสสาวะมีกลิ่นแรงหรือสีเข้มเพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าติดเชื้อ เพราะอาจเกิดจากการดื่มน้ำน้อยหรือสาเหตุอื่นได้
อาการแบบไหนที่ควรรีบพบแพทย์?
หากมีไข้สูง หนาวสั่น ปวดหลังหรือสีข้าง คลื่นไส้อาเจียนมาก ปัสสาวะไม่ออก หรืออาการแย่ลงอย่างรวดเร็ว ควรได้รับการประเมินโดยเร็ว เพราะอาจเป็นการติดเชื้อที่รุนแรงหรือแพร่กระจายไปถึงไต
หากมีอาการซึม สับสน หายใจผิดปกติ หรืออาการรุนแรง ควรไปห้องฉุกเฉินทันที ไม่ควรรอการนัดตรวจตามปกติ
การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะเกิดจากอะไร?
สาเหตุที่พบบ่อยคือแบคทีเรียจากบริเวณรอบทวารหนักเข้าสู่ท่อปัสสาวะและกระเพาะปัสสาวะ ปัจจัยที่อาจเพิ่มความเสี่ยง ได้แก่ การมีเพศสัมพันธ์ การตั้งครรภ์ การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนหลังหมดประจำเดือน การใช้สายสวนปัสสาวะ นิ่ว ภาวะปัสสาวะออกไม่หมด และโรคประจำตัวบางอย่าง
ผู้หญิงมีโอกาสเป็น UTI ได้มากกว่าผู้ชาย เพราะท่อปัสสาวะสั้นกว่า แต่ผู้ชายก็สามารถติดเชื้อทางเดินปัสสาวะได้เช่นกัน
ปัสสาวะแสบขัด แปลว่าเป็น UTI เสมอไปไหม?
ไม่เสมอไป อาการเดียวกันอาจเกิดจากการระคายเคือง นิ่ว หรือโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์บางชนิด หากมีตกขาวผิดปกติ มีหนองไหลจากท่อปัสสาวะ เจ็บบริเวณอวัยวะเพศ หรือมีประวัติเสี่ยงทางเพศสัมพันธ์ แพทย์อาจแนะนำการตรวจเพิ่มเติม
ดูข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ บริการตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ (STD/STI) ของ MedEx
สงสัยว่าติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ ควรตรวจอะไร?
แพทย์จะพิจารณาจากอาการและประวัติสุขภาพก่อน ไม่ใช่ทุกคนจำเป็นต้องตรวจทุกรายการ การตรวจที่ใช้บ่อยมี 2 ประเภท
1. ตรวจปัสสาวะทั่วไป (Urinalysis)
ตรวจความผิดปกติเบื้องต้น เช่น เม็ดเลือดขาว เม็ดเลือดแดง และสารบางชนิดที่อาจสัมพันธ์กับการติดเชื้อ ผลตรวจช่วยประกอบการวินิจฉัย แต่ไม่ได้ยืนยันสาเหตุทั้งหมดหรือระบุชนิดแบคทีเรียได้เสมอไป
2. เพาะเชื้อปัสสาวะและทดสอบความไวต่อยา (Urine Culture & Sensitivity)
ตรวจว่ามีเชื้อแบคทีเรียเจริญเติบโตในตัวอย่างหรือไม่ และทดสอบความไวต่อยาปฏิชีวนะเมื่อพบเชื้อที่เกี่ยวข้อง เหมาะเป็นพิเศษเมื่อมีการติดเชื้อซ้ำ รักษาแล้วไม่ดีขึ้น สงสัยติดเชื้อที่ไต หรือมีปัจจัยเสี่ยงอื่นตามการประเมินของแพทย์
ตรวจการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ ราคาเท่าไหร่?
MedEx มีรายการตรวจปัสสาวะที่อาจใช้ประกอบการประเมิน UTI ดังนี้
| รายการตรวจ | ราคา | เวลารอผลโดยประมาณ |
|---|---|---|
| ตรวจปัสสาวะทั่วไป (Urine Examination) | ฿200 | 1 วัน |
| เพาะเชื้อปัสสาวะและทดสอบความไวต่อยา (Urine Culture & Sensitivity) | ฿850 | 2–5 วัน |
ราคาและระยะเวลารอผลอ้างอิงจากเว็บไซต์ MedEx ณ เดือนพฤศจิกายน 2569 อาจเปลี่ยนแปลงได้ และอาจมีค่าปรึกษาแพทย์ ค่าบริการเก็บตัวอย่างนอกสถานที่ หรือค่าใช้จ่ายอื่นเพิ่มเติม กรุณายืนยันราคาก่อนจอง
ต้องการตรวจปัสสาวะในกรุงเทพฯ?
เลือกดูรายการตรวจและราคา หรือสอบถามแพทย์ว่าการตรวจแบบใดเหมาะกับอาการของคุณ
เก็บตัวอย่างปัสสาวะอย่างไรให้ถูกต้อง?
การเก็บตัวอย่างขึ้นอยู่กับรายการตรวจ โดยเฉพาะการเพาะเชื้อที่ต้องระวังการปนเปื้อน เจ้าหน้าที่อาจแนะนำให้เก็บปัสสาวะช่วงกลางสาย (Midstream Urine)
- ล้างมือให้สะอาด
- ทำความสะอาดบริเวณอวัยวะเพศตามคำแนะนำ
- เริ่มปัสสาวะช่วงแรกลงในโถสุขภัณฑ์
- เก็บปัสสาวะช่วงกลางสายลงในภาชนะปลอดเชื้อ
- ปิดฝาให้สนิทโดยไม่สัมผัสด้านในภาชนะ
- ส่งตัวอย่างตามเวลาและวิธีเก็บรักษาที่เจ้าหน้าที่กำหนด
หากกำลังใช้ยาปฏิชีวนะ ให้แจ้งแพทย์หรือเจ้าหน้าที่ เพราะยาอาจมีผลต่อการเพาะเชื้อ และไม่ควรหยุดยาที่แพทย์สั่งเอง
ติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ รักษาอย่างไร?
การรักษาขึ้นอยู่กับอาการ ตำแหน่งที่ติดเชื้อ และโรคประจำตัว หากแพทย์ประเมินว่าจำเป็นต้องใช้ยาปฏิชีวนะ จะเลือกยาและระยะเวลาให้เหมาะสมกับผู้ป่วย บางรายที่อาการไม่รุนแรงอาจได้รับคำแนะนำให้ติดตามอาการก่อน แต่ไม่ใช่แนวทางที่เหมาะกับทุกคน โดยเฉพาะหญิงตั้งครรภ์หรือผู้ที่มีความเสี่ยงสูง
ไม่ควรซื้อยาปฏิชีวนะรับประทานเอง เพราะอาการปัสสาวะแสบขัดอาจไม่ได้เกิดจากแบคทีเรีย และการใช้ยาไม่เหมาะสมเพิ่มความเสี่ยงต่อเชื้อดื้อยา
ระหว่างมีอาการ ควรดูแลตัวเองอย่างไร?
- ดื่มน้ำให้เพียงพอ หากแพทย์ไม่ได้จำกัดปริมาณน้ำ
- พักผ่อนให้เพียงพอ
- หลีกเลี่ยงสิ่งที่สังเกตว่าทำให้อาการระคายเคืองมากขึ้น
- ใช้ยาบรรเทาปวดตามคำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกร
- หากได้รับยาปฏิชีวนะ ให้ใช้ตามคำสั่งแพทย์
หากอาการแย่ลง หรือไม่เริ่มดีขึ้นภายในประมาณ 48 ชั่วโมงหลังเริ่มรักษา ควรกลับไปพบแพทย์
ใครบ้างที่ต้องระวังเป็นพิเศษ?
ผู้หญิง: มีโอกาสเกิด UTI ได้บ่อย แต่ควรตรวจหาสาเหตุอื่นด้วยหากอาการไม่ชัดเจนหรือเป็นซ้ำ
ผู้ชาย: ควรพบแพทย์เมื่อสงสัยว่าติดเชื้อ เพราะอาการอาจเกี่ยวข้องกับต่อมลูกหมากหรือปัญหาอื่น และมักต้องพิจารณาเพาะเชื้อ
หญิงตั้งครรภ์: ควรติดต่อแพทย์โดยเร็วหากสงสัย UTI และไม่ซื้อยารับประทานเอง เพราะการติดเชื้ออาจกระทบต่อสุขภาพของแม่และทารก
ติดเชื้อทางเดินปัสสาวะบ่อย ๆ ต้องทำอย่างไร?
หากติดเชื้อตั้งแต่ 2 ครั้งภายใน 6 เดือน หรือ 3 ครั้งภายใน 12 เดือน ถือว่าเข้าข่าย UTI เป็นซ้ำ แพทย์อาจพิจารณาเพาะเชื้อหรือประเมินปัจจัยที่เกี่ยวข้อง เช่น นิ่วหรือปัสสาวะออกไม่หมด
วิธีลดความเสี่ยง
- ดื่มน้ำอย่างเหมาะสมกับสุขภาพ
- ไม่กลั้นปัสสาวะนานเป็นประจำ
- รักษาความสะอาดบริเวณอวัยวะเพศ
- หลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่ทำให้ระคายเคือง
- ปรึกษาแพทย์หากติดเชื้อซ้ำ
น้ำแครนเบอร์รีหรืออาหารเสริมไม่สามารถใช้ทดแทนการรักษาการติดเชื้อที่เกิดขึ้นแล้วได้
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
1. ปัสสาวะแสบขัดแต่ไม่มีไข้ เป็น UTI ได้ไหม?
เป็นได้ เพราะการติดเชื้อในกระเพาะปัสสาวะอาจไม่มีไข้ แต่อาการนี้เกิดจากสาเหตุอื่นได้ จึงควรประเมินร่วมกับอาการอื่น
2. ตรวจปัสสาวะทั่วไปบอกได้ไหมว่าติดเชื้อ?
ช่วยหาความผิดปกติที่สนับสนุนการวินิจฉัยได้ แต่ไม่สามารถยืนยันการติดเชื้อได้ทุกกรณี
3. ต้องเพาะเชื้อปัสสาวะทุกคนไหม?
ไม่จำเป็น แพทย์จะพิจารณาโดยเฉพาะเมื่อเป็นซ้ำ รักษาแล้วไม่ดีขึ้น ตั้งครรภ์ หรือมีความเสี่ยงอื่น
4. ตรวจปัสสาวะต้องงดอาหารไหม?
โดยทั่วไปไม่ต้องงดอาหาร แต่ควรทำตามคำแนะนำเรื่องการเก็บตัวอย่างและแจ้งยาที่ใช้อยู่
5. UTI หายเองได้ไหม?
บางรายอาจดีขึ้นได้ แต่ไม่ควรรอเองหากกำลังตั้งครรภ์ มีไข้ ปวดสีข้าง หรือมีอาการรุนแรง
6. UTI เป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ไหม?
โดยทั่วไปไม่ใช่ แต่การมีเพศสัมพันธ์เพิ่มความเสี่ยงได้ และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์บางชนิดอาจมีอาการคล้ายกัน
7. ตรวจ UTI ที่ MedEx ราคาเท่าไหร่?
ตรวจปัสสาวะทั่วไป ฿200 และเพาะเชื้อพร้อมทดสอบความไวต่อยา ฿850 อาจมีค่าบริการอื่นเพิ่มเติม
8. พบแบคทีเรียในปัสสาวะแต่ไม่มีอาการ ต้องกินยาหรือไม่?
โดยทั่วไปอาจไม่จำเป็น ยกเว้นบางกรณี เช่น หญิงตั้งครรภ์ หรือก่อนหัตถการทางเดินปัสสาวะบางประเภท ควรให้แพทย์ประเมิน
ปัสสาวะแสบขัดหรือสงสัยว่าติดเชื้อ? ปรึกษา MedEx ได้
หากยังไม่แน่ใจว่าอาการเกิดจากอะไร สามารถนัดพบแพทย์เพื่อประเมินอาการ หรือดูรายละเอียดรายการตรวจใน Lab Directory ของ MedEx
MedEx มีคลินิกในกรุงเทพฯ ที่สุขุมวิท 13 (อาคาร The Trendy ชั้น 1A) และพระโขนง (Taisin Square) โปรดตรวจสอบบริการและเวลารับตัวอย่างกับเจ้าหน้าที่ก่อนเดินทาง
คำเตือน: บทความนี้ให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช้แทนการวินิจฉัยหรือคำแนะนำจากแพทย์ หากมีอาการผิดปกติ ควรให้บุคลากรทางการแพทย์ประเมิน


