MEDEX WOMEN’S HEALTH GUIDE | พฤศจิกายน 2569
ประจำเดือนมาไม่ปกติ สิวขึ้นบ่อย หรือมีขนตามใบหน้ามากขึ้น ควรตรวจ PCOS ไหม?
ถ้าประจำเดือนขาดบ่อย มาห่างหลายเดือน หรือมีปัญหาสิวและขนดกผิดปกติ หลายคนอาจเริ่มสงสัยว่าเป็น PCOS หรือไม่ แต่การตรวจ PCOS ไม่ใช่แค่การเจาะเลือดดูฮอร์โมนตัวใดตัวหนึ่งแล้วสรุปผลได้ทันที
บทความนี้อธิบายว่า PCOS คืออะไร ต้องตรวจอะไรบ้าง ต้องอัลตราซาวนด์ทุกคนไหม และค่าตรวจคิดอย่างไร เพื่อให้คุณเริ่มต้นตรวจได้ตรงกับอาการ โดยไม่ต้องเสียเงินกับรายการที่ไม่จำเป็น
PCOS คืออะไร?
PCOS (Polycystic Ovary Syndrome) หรือภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ เป็นภาวะที่เกี่ยวข้องกับการทำงานของฮอร์โมนและการตกไข่ อาจทำให้ประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ มีสิว ขนขึ้นมากกว่าปกติ หรือมีปัญหาเรื่องการตั้งครรภ์
แม้ชื่อโรคจะมีคำว่า “ถุงน้ำ” แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกคนต้องมีถุงน้ำที่รังไข่ และไม่ใช่ถุงน้ำทุกชนิดที่ตรวจพบจากอัลตราซาวนด์จะเป็น PCOS คนที่รูปร่างผอมหรือน้ำหนักปกติก็เป็น PCOS ได้เช่นกัน
อาการแบบไหนที่ควรสงสัย PCOS?
- ประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ เช่น ขาดไปหลายเดือนหรือรอบเดือนห่างมาก
- สิวขึ้นมากหรือเป็นเรื้อรัง โดยเฉพาะเมื่อมีอาการอื่นร่วมด้วย
- ขนดกผิดปกติ เช่น บริเวณเหนือริมฝีปาก คาง หรือหน้าอก
- ผมบาง หรือผมร่วงลักษณะที่สัมพันธ์กับฮอร์โมนแอนโดรเจน
- ตั้งครรภ์ยาก เพราะอาจมีการตกไข่ไม่สม่ำเสมอ
อาการเหล่านี้ไม่ได้ยืนยันว่าเป็น PCOS เพราะโรคไทรอยด์ ฮอร์โมนโปรแลคตินสูง การตั้งครรภ์ และปัญหาสุขภาพอื่น ๆ ก็ทำให้ประจำเดือนผิดปกติได้เหมือนกัน
ตรวจ PCOS ต้องตรวจอะไรบ้าง?
แพทย์จะเริ่มจากซักประวัติรอบเดือน อาการ ยาที่ใช้อยู่ และตรวจร่างกายก่อน จากนั้นจึงเลือกตรวจเลือดหรืออัลตราซาวนด์ตามความจำเป็น
สำหรับผู้ใหญ่ การวินิจฉัย PCOS โดยทั่วไปต้องพบอย่างน้อย 2 ใน 3 ข้อ ต่อไปนี้ หลังจากประเมินแยกสาเหตุอื่นแล้ว
- มีการตกไข่ไม่สม่ำเสมอ ซึ่งมักสังเกตจากประจำเดือนที่มาไม่ปกติ
- มีอาการหรือผลตรวจเลือดที่บ่งชี้ว่าฮอร์โมนแอนโดรเจนสูง
- พบลักษณะรังไข่แบบ PCOS จากอัลตราซาวนด์ หรือใช้ผล AMH ประกอบในผู้ใหญ่บางรายตามแนวทางการวินิจฉัย
รายการตรวจเลือดที่แพทย์อาจแนะนำ
ไม่จำเป็นต้องตรวจทุกตัวในตาราง แพทย์จะเลือกตามอาการและประวัติของแต่ละคน
| รายการตรวจ | ตรวจไปเพื่ออะไร? |
|---|---|
| Total Testosterone + SHBG | ช่วยประเมินฮอร์โมนแอนโดรเจน และคำนวณค่าฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนอิสระตามความเหมาะสม |
| DHEA-S หรือ Androstenedione | ตรวจฮอร์โมนแอนโดรเจนเพิ่มเติมในบางราย |
| TSH, Prolactin | ช่วยแยกปัญหาไทรอยด์หรือโปรแลคตินสูงที่ทำให้ประจำเดือนผิดปกติ |
| 17-Hydroxyprogesterone | ช่วยแยกโรคต่อมหมวกไตบางชนิด โดยแพทย์จะกำหนดเวลาที่เหมาะสมในการเจาะเลือด |
| LH, FSH, Estradiol | ใช้ประเมินการทำงานของฮอร์โมนที่เกี่ยวกับรอบเดือนในบางกรณี ไม่ใช่ผลตรวจที่ยืนยัน PCOS ได้ด้วยตัวเอง |
| AMH (บางราย) | อาจใช้แทนอัลตราซาวนด์เพื่อประเมินลักษณะรังไข่ในผู้ใหญ่ตามข้อบ่งชี้ ไม่ใช่การตรวจยืนยัน PCOS เพียงอย่างเดียว |
| ตรวจการตั้งครรภ์ (เมื่อจำเป็น) | แยกสาเหตุของประจำเดือนขาด หากมีโอกาสตั้งครรภ์ |
หากมีขนขึ้นมากอย่างรวดเร็ว เสียงทุ้มลงอย่างชัดเจน หรือมีความเปลี่ยนแปลงของร่างกายผิดปกติอย่างรวดเร็ว ควรพบแพทย์โดยเร็ว ไม่ควรคิดว่าเป็น PCOS ไปก่อน
ต้องอัลตราซาวนด์รังไข่ทุกคนไหม?
ไม่จำเป็นทุกคน หากข้อมูลรอบเดือนและฮอร์โมนเพียงพอสำหรับการวินิจฉัยในผู้ใหญ่ แพทย์อาจไม่ต้องใช้อัลตราซาวนด์เพิ่มเติม แต่ในบางกรณีอัลตราซาวนด์ช่วยประเมินลักษณะรังไข่หรือหาสาเหตุอื่นของอาการได้
ส่วนการตรวจ AMH อาจใช้แทนการประเมินลักษณะรังไข่ด้วยอัลตราซาวนด์ได้ในผู้ใหญ่บางรายตามเกณฑ์สากล แต่ไม่ควรตรวจทั้งสองอย่างเพียงเพื่อยืนยันข้อเดียวกันโดยไม่จำเป็น
ทำไมแพทย์อาจให้ตรวจน้ำตาลและไขมันด้วย?
PCOS ไม่ได้เกี่ยวกับประจำเดือนเพียงอย่างเดียว ผู้ที่มี PCOS มีความเสี่ยงต่อภาวะน้ำตาลในเลือดผิดปกติและเบาหวานชนิดที่ 2 มากขึ้น แม้ไม่ได้มีน้ำหนักเกินก็ตาม
- OGTT (ทดสอบความทนต่อน้ำตาล): เป็นวิธีที่แนวทางสากลแนะนำว่ามีความแม่นยำที่สุดในการประเมินระดับน้ำตาลสำหรับผู้ที่มี PCOS
- HbA1c หรือระดับน้ำตาลขณะอดอาหาร: อาจใช้เมื่อไม่สะดวกทำ OGTT แต่มีข้อจำกัดมากกว่า
- ไขมันในเลือด: ช่วยประเมินความเสี่ยงด้านหัวใจและหลอดเลือด
- ความดันโลหิต: เป็นอีกเรื่องที่ควรติดตาม
ส่วนการตรวจอินซูลินขณะอดอาหารหรือค่า HOMA-IR ไม่ใช่การตรวจมาตรฐานที่แนะนำให้ทำเป็นประจำเพื่อวินิจฉัย PCOS
ตรวจ PCOS ต้องเตรียมตัวอย่างไร?
- จดวันที่ประจำเดือนครั้งล่าสุดและความถี่ของรอบเดือนย้อนหลังไว้
- แจ้งยาทุกชนิดที่ใช้อยู่ โดยเฉพาะยาคุมกำเนิดและยาที่มีผลต่อฮอร์โมน
- การตรวจบางตัวต้องเจาะเลือดตอนเช้าหรือเลือกวันตามรอบเดือน ควรถามเจ้าหน้าที่ก่อนจอง
- หากแพทย์ให้ทำ OGTT จะมีข้อกำหนดเรื่องการอดอาหารและเวลาที่ต้องอยู่รับการตรวจ
ไม่ควรหยุดยาคุมกำเนิดหรือยาที่แพทย์สั่งเอง เพียงเพื่อให้ตรวจฮอร์โมนได้ ควรปรึกษาแพทย์เรื่องวิธีแปลผลหรือวางแผนการตรวจก่อนเสมอ
ตรวจ PCOS ราคาเท่าไหร่?
การตรวจ PCOS ไม่มีราคาตายตัวสำหรับทุกคน เพราะบางรายต้องตรวจฮอร์โมนเพียงไม่กี่ตัว ขณะที่บางรายอาจต้องตรวจเพิ่มเติมเพื่อแยกโรคหรือประเมินระดับน้ำตาลและไขมัน
MedEx มีรายการตรวจเลือดให้เลือกใน Lab Directory และมีบริการ ปรึกษาแพทย์ เพื่อประเมินว่าอาการของคุณควรตรวจอะไรบ้าง ราคาสุดท้ายขึ้นอยู่กับรายการตรวจ ค่าปรึกษาแพทย์ และค่าบริการอื่น ๆ หากมี กรุณายืนยันก่อนจอง
ไม่แน่ใจว่าควรตรวจฮอร์โมนตัวไหน?
เริ่มจากเล่าอาการและประวัติรอบเดือนให้แพทย์ฟัง จะช่วยเลือกการตรวจที่จำเป็นและหลีกเลี่ยงค่าใช้จ่ายที่ไม่จำเป็นได้
นัดปรึกษาแพทย์ดูรายการตรวจและราคาถ้าตรวจพบ PCOS ต้องทำอย่างไรต่อ?
ไม่จำเป็นต้องใช้วิธีรักษาเหมือนกันทุกคน แพทย์จะวางแผนตามปัญหาที่คุณต้องการแก้ เช่น ประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ สิว ขนดก การดูแลระดับน้ำตาล หรือการวางแผนมีบุตร
บางรายอาจเหมาะกับการปรับพฤติกรรมและติดตามสุขภาพ บางรายต้องใช้ยา หรือพบแพทย์เฉพาะทางหากต้องการตั้งครรภ์ สิ่งสำคัญคือได้รับการประเมินตามอาการจริง ไม่ใช่เลือกกินยาหรือซื้อชุดตรวจจำนวนมากด้วยตัวเอง
อ่านเพิ่มเติม: AMH คืออะไร และผลตรวจบอกอะไรได้บ้าง?
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการตรวจ PCOS
1. ประจำเดือนมาไม่ปกติ แปลว่าเป็น PCOS ไหม?
ไม่เสมอไป เพราะมีหลายสาเหตุที่ทำให้ประจำเดือนผิดปกติ แพทย์จะดูอาการและผลตรวจอื่นร่วมด้วย
2. ตรวจเลือดอย่างเดียวรู้ได้ไหมว่าเป็น PCOS?
ยังสรุปไม่ได้จากผลเลือดตัวเดียว ต้องพิจารณารอบเดือน อาการและผลตรวจที่เหมาะสมร่วมกัน
3. ต้องอัลตราซาวนด์ทุกคนไหม?
ไม่จำเป็น หากข้อมูลอื่นเพียงพอสำหรับวินิจฉัยในผู้ใหญ่ แพทย์อาจไม่ต้องตรวจอัลตราซาวนด์เพิ่ม
4. ตรวจ AMH อย่างเดียวบอกว่าเป็น PCOS ได้ไหม?
ไม่ได้ AMH อาจช่วยประเมินลักษณะรังไข่ในผู้ใหญ่บางราย แต่ต้องดูข้อมูลอื่นร่วมด้วย
5. กินยาคุมอยู่ ตรวจ PCOS ได้ไหม?
ปรึกษาแพทย์ได้ แต่ยาคุมอาจมีผลต่อการตรวจฮอร์โมนบางตัว ไม่ควรหยุดยาเอง
6. ตรวจ PCOS ราคาเท่าไหร่ที่ MedEx?
ขึ้นอยู่กับรายการที่แพทย์แนะนำ สามารถดูราคาตรวจแต่ละตัวใน Lab Directory และสอบถามค่าปรึกษาหรือค่าใช้จ่ายอื่นก่อนจอง
สงสัยว่าเป็น PCOS? เริ่มตรวจให้ตรงกับอาการที่ MedEx
MedEx Neo Clinic มีสาขาในกรุงเทพฯ ที่สุขุมวิท 13 (อาคาร The Trendy ชั้น 1A) และพระโขนง (Taisin Square) แนะนำให้สอบถามรายการตรวจและช่วงเวลาให้บริการของแต่ละสาขาก่อนเดินทาง
นัดพบแพทย์ดูรายการตรวจเลือดแหล่งข้อมูลทางการแพทย์
หมายเหตุ: บทความนี้ให้ข้อมูลด้านสุขภาพทั่วไป ไม่สามารถใช้แทนการตรวจวินิจฉัยจากแพทย์ได้ รายการตรวจ ราคา และเวลารับบริการอาจเปลี่ยนแปลง กรุณายืนยันกับ MedEx ก่อนนัดหมาย


